الشيخ لطف الله الصافي الگلپايگاني

79

شرح حديث عرض دين حضرت عبد العظيم حسنى (ع) (فارسى)

8 وَ رَبُّ كِلِّ شَيء وَ مالِكُهُ وَ جاعِلُهُ وَ مُحْدِثُهُ و رب هر چيزى و مالك و جاعل و محدث آن است . ربّ به معناى تربيت كننده و رساننده‌ى آن شيء از نقص به كمال است و تربيت به اين معنا در موجوداتى صورت پذير است كه تمام كمالات آنها يا بعضى كمالاتشان فعليت نداشته باشد و بالقوه حائز استعداد كمال باشند تا پرورش و تربيت در آنها مؤثر شود و آنها را از نقص به كمال و از قوت به فعليت برساند . بنابراين جمله‌ى « ربّ كل شيء » دلالت دارد بر اينكه همه‌ى اشياء ، نياز به تربيت دارند و چنان فعليتى كه نياز به مربى نداشته باشد ندارند ؛ هر چند مجردات و عقول باشند كه قائل به وجود آن ها آنها را فعليت محض بداند و قول به آن ها و اينكه صدور مخلوقات غير مجرد بايد مترتب بر صدور و خلقت آنها باشد مستلزم معايب و مفاسد متعدد است . معناى ديگر آن ، سيد ، صاحب و مالك است و كسانى كه مخلوقات را بر دو صنف مى دانند ، بايد بگويند از اضافه‌ى رب به كل شيء فهميده مىشود كه مراد معناى دوم است ؛ چون با وجودى كه مخلوقات بر دو قسم باشد ، به معناى اول ، اضافه‌ى رب به كل شيء محتاج به تفسير و توجيه است . بنابراين معناى اين مىشود كه از اوصاف خداوند متعال اين است كه صاحب هر چيز و مالك آن و قراردهنده و پديدآورنده‌ى آن است .